Veel slachtoffers onder kerkuilen door sneeuwval en kou

Het leek een zachte winter te worden totdat op zondag 7 februari sneeuw viel en de kou haar entree deed.  De stuifsneeuw in Nederland en Vlaanderen zorgde voor problemen bij uilen, zo werden o.a. muizen moeilijk bereikbaar.

En wie de laatste tijd op de waarnemerssite ‘Waarneming.nl’ of op ‘social media’ heeft gekeken, was het wellicht ook opgevallen dat er veel kerkuilen worden gemeld. Het gaat dan vooral om vogels die overdag jagen of dood worden gevonden. Navraag bij diverse uilenbeschermers bevestigt dit beeld, kerkuilen vallen bij bosjes.

Kerkuilen hebben het nu namelijk moeilijk, honger en kou spelen hun parten. Ze leggen nauwelijks vetreserves aan en hebben daardoor in de winter moeite om hun lichaamsgewicht op peil te houden.

De gevonden kerkuilen zijn allen uitgeput en graatmager. Er zijn zelfs waarnemingen van kerkuilen die overdag buiten de kast komen om zich op te warmen aan de zon. De vrieskou in de nacht is het ergst.

Fotografen zijn weliswaar enthousiast over hun spectaculaire platen van jagende kerkuilen. Maar in werkelijkheid is dat jagen op klaarlichte dag een gevolg van ‘voedselstress’.

In vogelrevalidatiecentra is momenteel een toeloop merkbaar van winterslachtoffers, hopelijk komt de dooi dan net op tijd om nog erger te voorkomen. In VRC Zundert worden de laatste dagen veel torenvalken en buizerds binnengebracht, muizeneters bij uitstek.

Philippe Smets  (Kerkuilwerkgroep Vlaanderen) ringt ook uilen in het veld op een gestandaardiseerde manier met een mistnet. Hij had afgelopen najaar en winter tot nu toe: 21 velduilen, 22 kerkuilen en 9 ransuilen gevangen in België. Op zondag 7 februari had hij geen uilen, donderdag 11 februari  één velduil. Dit wil zeggen dat kerkuilen (en ransuilen) niet ‘vluchten’ voor de sneeuw. Dat er geen migratie (vorsttrek) is zoals met leeuweriken en kieviten.

Bij Andre Eijkenaar (Kerkuilenwerkgroep Groningen) staat de telefoon roodgloeiend. En hij krijgt via ‘Griel’ veel terugmeldingen binnen van slachtoffers onder kerkuilen. ‘Griel’ is het invoerportaal van het Vogeltrekstation Arnhem waar ringgegevens worden beheerd. De muizenstand was al ingezakt in Groningen en daar komt deze winterweek overheen. Daarbij waren er in Groningen vorig jaar veel late tweede legsels. Het vermoeden bestaat dat het met name deze groep is die massaal het loodje heeft gelegd.

Op de website ‘Nestkastnu.nl’ zijn elf camera’s gericht op en in uilenkasten in Noord-Brabant. Bij de meeste kasten vlogen de kerkuilen in het winterse weer steeds vroeger uit om te gaan jagen. Er werd niet meer gepaard en in twee kasten keerden zelfs de partners niet meer terug. In de kerk van Liempde hangt ook een camera en daar werd eerst de man sinds dinsdag gemist en vervolgens de vrouw op vrijdag. Onzeker is wat er met hen is gebeurd, maar ook hier wordt gedacht aan wintersterfte.

 

Wat de gevolgen zijn van deze strenge winterperiode voor het komend broedseizoen blijft nog ongewis. Laten we hopen op een herstel van de kerkuilenpopulatie en hun prooien, de muizen.

Met vriendelijke groet, Mark Sloendregt

foto: Andreas Schuering

Met dank aan: Charles Brosens, Anita van Dooren, Dirk Eijkemans, Andre Eijkenaar, Ruud Leblanc, Marc van Leeuwen, Ger Maatkamp, Mary Mombarg-Post, Jochem Sloothaak, Philippe Smets, Ludo Smets, Rinus Sterken.